Сè почестите и поинтензивни топлотни бранови, предизвикани од климатските промени, претставуваат сериозен предизвик за сточарското производство. Високите температури негативно влијаат врз здравјето, благосостојбата и продуктивноста на домашните животни, а воедно предизвикуваат и економски загуби кај фармерите.
За разлика од луѓето, повеќето домашни животни потешко ја регулираат телесната температура. Под влијание на жештините тие внесуваат помалку храна, пијат повеќе вода, се движат помалку и трошат значителна количина енергија за одржување на нормалната телесна температура. Последица на тоа е намалено производство на млеко, месо и јајца, како и намалена репродуктивна способност.
Продолжената изложеност на високи температури на животното може да предизвика:
- намален внес на храна;
- намалено производство на млеко и прираст;
- намалена плодност кај машките и женските животни;
- намален квалитет на семената течност;
- нарушувања во развојот на јајце-клетките;
- поголем ризик од појава на топлотен удар.
Топлотен удар (хипертермија)
Топлотниот удар настанува кога организмот не може успешно да ја ослободи вишокот топлина. Најчесто се јавува при високи надворешни температури, висока влажност на воздухот и недоволна вентилација во објектите.
Симптоми на топлотен удар
Најчести симптоми се:
- забрзано и плитко дишење;
- покачена телесна температура;
- зголемена потреба за вода;
- намалено или целосно прекинато мокрење;
- нестабилно движење и тетеравење;
- намалена активност;
- губење на апетит;
- исцрпеност и слабост;
- грчеви и треперење на мускулите.
Доколку не се реагира навреме, топлотниот удар може да доведе до сериозни здравствени последици, па дури и угинување.
Осетливост на различните видови домашни животни
Домашните животни различно ги поднесуваат високите температури:
- Коњите најдобро ги поднесуваат горештините благодарение на добро развиениот систем на потење.
- Овците релативно добро се прилагодуваат, особено доколку се стрижат навремено.
- Говедата се чувствителни на топлотен стрес, особено високомлечните крави.
- Живината е многу чувствителна бидејќи нема потни жлезди.
- Свињите се најосетливи, бидејќи речиси воопшто не се потат и природно се ладат со кал или вода.
Превентивни мерки за заштита од топлотен стрес
За намалување на негативното влијание од високите температури се препорачува:
- обезбедување добра природна или механичка вентилација во шталите;
- користење вентилатори и системи за разладување со распрскување вода;
- постојана достапност на чиста и свежа вода за пиење;
- организирање на пасење и транспорт во раните утрински или доцните вечерни часови;
- намалување на густината на животните во објектите;
- обезбедување сенка или изградба на настрешници на пасиштата;
- стрижење на овците во пролетниот период;
- дополнување на исхраната со витамини и минерали за подобра отпорност кон топлотен стрес.
Постапка при појава на топлотен удар
Доколку животното покаже симптоми на топлотен удар, потребно е веднаш:
- да се премести во сенка или во ладен и проветрен простор;
- да се разлади со ладна вода, особено во пределот на главата и вратот;
- да се постават ладни облоги;
- да се обезбеди пристап до свежа вода;
- веднаш да се побара помош од ветеринар.
Исхрана и пасење во летниот период
Во текот на летните месеци се препорачува најголемиот дел од дневниот оброк да се дава во вечерните часови, кога температурите се пониски. На тој начин животните полесно ја консумираат храната и подобро ја искористуваат.
Кај молзните крави, пасењето треба да биде организирано во утринските и вечерните часови, додека во најтоплиот дел од денот животните треба да престојуваат во проветрени и засенчени објекти. Ваквиот начин на управување може значително да го намали топлотниот стрес и позитивно да влијае врз производството на млеко.
Водата – најважниот фактор во летниот период
Во услови на високи температури, потребите за вода значително се зголемуваат. Количината зависи од:
- видот и категоријата на животните;
- возраста;
- физиолошката состојба;
- продуктивноста;
- видот на исхраната;
- температурата и влажноста на околината.
Недостатокот на вода брзо доведува до дехидратација, намалена продуктивност и појава на здравствени проблеми.
Навременото преземање на превентивни мерки е клучно за зачувување на здравјето и благосостојбата на домашните животни во текот на летните горештини. Добрата организација на исхраната, обезбедувањето доволно свежа вода, сенка, вентилација и соодветно управување со животните придонесуваат за намалување на топлотниот стрес, подобра продуктивност и поголема економска одржливост на сточарските фарми.
При појава на сериозни симптоми или сомневање за топлотен удар, задолжително консултирајте се со доктор по ветеринарна медицина за навремено лекување и стручни препораки.
Наш совет
Во периоди на високи температури, обезбедете им на домашните животни постојан пристап до свежа и чиста вода, доволно сенка и добра вентилација во објектите. Пасењето, транспортот и другите активности организирајте ги во раните утрински или вечерните часови, кога температурите се пониски. Со навремена грижа и правилно управување ќе го намалите ризикот од топлотен стрес, ќе го зачувате здравјето на животните и ќе ја одржите нивната продуктивност во текот на летниот период.
