Современото свињарско производство бара високо ниво на менаџмент во исхраната, сместувањето и здравствената заштита, бидејќи и најмали пропусти во технологијата на одгледување можат да доведат до сериозни пореметувања во однесувањето кај свињите. Најчести форми се гризење на опашките, канибализам и изразена нервоза, кои освен што го нарушуваат здравјето и благосостојбата на животните, предизвикуваат значителни економски загуби, намален прираст, послаб квалитет на труповите и директно намалување на профитабилноста на фармата.
Овие патолошки состојби најчесто се јавуваат кај товните свињи, но можат да се појават и кај други категории доколку условите на одгледување не се оптимални. Причините не можат секогаш прецизно да се дефинираат, бидејќи станува збор за мултифакторски проблем каде покрај генетската предиспозиција, големо влијание имаат условите на држење, квалитетот на исхраната и степенот на стрес.
Најчести фактори кои придонесуваат за појава на пореметувања
- Преголема густина на населеност во објектите
- Недоволен број хранилки и поилки
- Слаб проток или недостиг на вода
- Лоша вентилација, промаја или зголемена влажност
- Големи температурни осцилации
- Мешање на различни легла
- Недоволно избалансирани оброци
- Недостаток на сурови протеини, влакна, целулоза, минерали и витамини
- Контаминација на храна со микотоксини
Гризење на опашките – прв сигнал за нарушена благосостојба
Гризењето на опашките најчесто претставува прв индикатор дека постои одреден проблем во производниот систем. Стресот, лошите хигиенски услови, неправилната микроклима и недоволната стимулација на животните се најчестите предизвикувачи. Свињите имаат природна потреба за истражување и жвакање, па во услови на сиромашна средина често ја насочуваат оваа активност кон другите единки.
Клиничката слика варира од мали оштетувања на врвот на опашката, до целосно оштетување, длабоки рани, инфекции и воспалителни процеси. Присуството на крв дополнително ја стимулира агресијата, што може брзо да доведе до сериозни повреди.
Канибализам – сериозна последица на комбинирани ризик фактори
Кога покрај гризењето е присутна и изразена нервоза, може да се развие канибализам. Во овие случаи често се јавуваат некротични промени на опашките, ушите, екстремитетите или трбушниот дел. Особено важен фактор е квалитетот на храната.
Недостатокот на влакна (целулоза под 4%), несоодветен аминокиселински состав, особено дефицит на лизин, како и недостаток на железо, соли, микроелементи и незаситени масни киселини, може директно да влијаат врз појавата на нервоза, намалена конзумација на храна и агресивно однесување.
Клучни превентивни мерки:
Подобрување на условите во објектот:
- Обезбедување доволен простор по грло
- Оптимален број хранилки и поилки
- Континуиран пристап до чиста вода
- Контрола на температура, влажност и вентилација
- Подобро осветлување
Подобрување на исхраната:
- Избалансирани оброци според категорија и генетика
- Доволен процент на влакна и целулоза
- Контрола на микотоксини
- Соодветно ниво на лизин, минерали и витамини
Збогатување на средината:
- Поставување слама, синџири, играчки или материјали за жвакање
- Намалување на досадата и стресот
Рано препознавање:
- Брзо издвојување на агресивни единки
- Навремено третирање на повредените животни
Наш совет
За успешно и профитабилно свињарско производство, од клучно значење е фармерите континуирано да ги следат условите на држење, квалитетот на оброците и однесувањето на животните. Секоја појава на нервоза, туркање околу хранилките или почетни повреди треба да се сфати како предупредувачки сигнал за потреба од итна корекција во менаџментот. Со правилна превенција, добра биосигурност и стручна советодавна поддршка, овие пореметувања можат значително да се намалат, а производството да биде поекономично, побезбедно и поодржливо.
