Правилната исхрана во првите месеци од животот е од особено значење за правилен раст, развој и здравствена состојба на јарињата. Начинот на исхрана зависи од тоа дали јарињата се наменети за расплод или за производство на месо, бидејќи хранливите потреби и целите на одгледувањето се различни.
Исхрана на јариња наменети за расплод
Јарињата кои се оставаат за расплод треба да цицаат најмалку два месеци, при што постепено се воведува квалитетна кабаста храна – свежа трева, сено или сенажа.
По одбивањето, со развојот на бурагот, способноста за искористување на растителната храна значително се зголемува. Во периодот од 3 до 7 месеци, јарињата можат да консумираат приближно 1–1,5 kg сува материја дневно, зависно од возраста, телесната маса, расата и квалитетот на храната.
Кај расплодните јариња предност треба да имаат:
- квалитетна зелена и сува кабаста храна;
- пасишна храна;
- доволна количина минерали и витамини;
- умерена употреба на концентрирани крмива.
Прекумерното внесување концентрати не е пожелно, бидејќи целта е да се обезбеди рамномерен раст и правилен развој на телото, а не прекумерно зголемување на телесната маса.
Постепено воведување на пасишна храна
Преминот од сува кон зелена храна треба да биде постепен за да се избегнат дигестивни нарушувања.
Пред излегување на пасиште, препорачливо е јарињата да добијат помала количина сено. Во почетокот пасењето треба да трае околу 1–2 часа дневно, а времетраењето постепено да се зголемува.
Со правилна исхрана и одгледување, женските јариња од ранорасни раси можат да достигнат полова зрелост при телесна маса од приближно 30–35 kg, најчесто на возраст од 7–8 месеци.
При проценката за приплод, поголемо значење имаат телесната маса, конформацијата и целокупниот физички развој, отколку самата возраст.
Исхрана на машки јариња за расплод
Машките јариња за расплод се избираат во рана возраст, најчесто околу 3–4 месеци, при што кај перспективните грла селекцијата може да започне и порано.
По изборот, потребно е да им се обезбеди:
- квалитетно сено;
- соодветна количина концентрирана храна;
- свежа вода;
- минерално-витамински додатоци според потребите;
- можност за умерено движење и пасење.
Со правилна исхрана и соодветни услови на одгледување, машките јариња можат да бидат сексуално зрели за приплод на возраст од 7–8 месеци, кога можат да достигнат телесна маса од приближно 42–50 kg, зависно од расата и индивидуалниот развој.
Тов на јариња
Јарињата за производство на месо се товат до различна телесна маса, зависно од расата, системот на производство и барањата на пазарот. Во практиката, товот најчесто се завршува при:
- 8–12 kg;
- 18–20 kg;
- до околу 30 kg телесна маса.
За тов може да се користи мајчино млеко, млечна замена, житарици и специјализирани концентрирани крмни смеси.
Тов со млеко и млечна замена
Товот со млеко овозможува добивање месо со висок квалитет, светла боја и поволна содржина на масно ткиво. Сепак, овој начин на производство има повисоки трошоци.
Млечните замени можат да обезбедат сличен квалитет на месото, а во зависност од цената и составот на замената, можат да бидат економски поповолна алтернатива.
Тов со концентрирана храна
Воведувањето на концентрирана храна може да започне уште во втората недела по јарењето, паралелно со постепеното обезбедување квалитетно сено по волја.
До околу шестата недела, добро хранетите јариња треба да постигнат значителна телесна маса и континуиран дневен прираст. Целта на товот е да се постигне:
висок дневен прираст + оптимални трошоци за исхрана + висок квалитет на месото.
Затоа, концентрираната храна не треба да биде единствен извор на хранливи материи. Во оброкот треба да биде застапена и квалитетна кабаста храна.
Во зависност од системот на производство, на јарињата во тов може да им се обезбедат приближно 350–650 g концентрирана крмна смеса дневно, при што количината се приспособува според возраста, телесната маса, генетскиот потенцијал и интензитетот на товот.
Кај јарињата кои се товат до околу 30 kg, особено значајна улога може да имаат пасишната и зелената храна, комбинирани со соодветна количина концентрат.
Наш совет
За успешно одгледување и тов на јариња, особено внимание треба да се посвети на:
- постепено воведување на нови видови храна;
- користење само квалитетно и хигиенски исправно сено и зелена храна;
- обезбедување свежа и чиста вода во текот на целиот ден;
- балансирање на концентрираната и кабастата храна;
- следење на телесната маса и дневниот прираст;
- редовна контрола на здравствената состојба;
- приспособување на оброкот според намената – расплод или тов.
Правилно балансираниот оброк е основа за здрави расплодни грла, висок прираст и економично производство на квалитетно козјо месо.
