Дезинфекцијата во свињарството е една од клучните мерки за одржување на биосигурноста, спречување на ширењето на заразни заболувања и обезбедување здрави и безбедни услови за одгледување на свињите.
Кога се зборува за дезинфекција, најчесто се мисли на употреба на хемиски средства. Сепак, хемиската дезинфекција е само еден дел од целокупниот процес. За да биде ефикасна, на секоја дезинфекција мора да ѝ претходат темелно механичко чистење, санитарно миење и сушење на објектите и опремата.
1. Механичко чистење – првиот и најважен чекор
Пред примената на кој било дезинфициенс, потребно е од објектот да се отстранат сите видливи нечистотии и органски материи.
Механичкото чистење опфаќа:
- отстранување на ѓубриво, фекалии и остатоци од храна;
- стругање на нечистотиите;
- метење и четкање на површините;
- отстранување на прашина и остатоци од постелнина;
- демонтирање и отстранување на опремата, доколку тоа е можно;
- санитарно миење на подови, ѕидови, прегради и друга опрема;
- целосно сушење пред спроведување на дезинфекцијата.
Овој чекор е особено значаен во свињарството поради големото количество органска материја – храна, фекалии, прашина и постелнина – која може значително да ја намали ефикасноста на дезинфициенсите.
Со механичкото чистење се отстранува најголемиот дел од микроорганизмите и се создаваат услови за успешно спроведување на следните мерки.
При миење со вода под висок притисок потребно е да се избегне повторна контаминација на веќе исчистените површини. Затоа, процесот треба да се организира систематски, од почистите кон позагадените делови.
2. Принцип „сè внатре – сè надвор“
Еден од основните принципи на биосигурноста во свињарството е системот „сè внатре – сè надвор“ (All-in/All-out).
Овој принцип подразбира целосно празнење на одредена производна единица по завршување на производниот циклус, по што следуваат:
отстранување на животните → механичко чистење → миење → сушење → дезинфекција → период на одмор → внесување нова група животни.
Со ваквиот пристап се намалува ризикот од пренесување на патогени микроорганизми од една производна група на друга.
3. Физички мерки за дезинфекција
Физичките мерки се засноваат на примена на физички фактори, пред сè топлина, која може да ги уништи или да го спречи растот и размножувањето на микроорганизмите.
Во зависност од условите и опремата, физичките методи може да се користат за третирање на одредени површини, опрема и предмети.
Правилната примена на температурата и времетраењето на третманот се од суштинско значење за постигнување на посакуваниот ефект.
4. Хемиска дезинфекција
Хемиската дезинфекција се спроведува со употреба на соодветни дезинфициенси, избрани според видот на објектот, опремата и микроорганизмите против кои се насочени мерките.
За успешна дезинфекција не е доволно само да се избере соодветен препарат. Од особено значење е неговата правилна примена.
При подготовката и примената на работниот раствор задолжително треба да се почитуваат техничките упатства на производителот, особено:
- препорачаната концентрација;
- потребната количина на раствор;
- минималната температура;
- начинот на нанесување;
- потребното време на дејство;
- мерките за заштита на луѓето, животните и животната средина.
По спроведената дезинфекција потребно е да се обезбеди соодветен период на одмор на објектот, согласно применетата постапка и упатствата за конкретниот дезинфициенс.
5. Како делува дезинфициенсот?
За да биде ефикасен, дезинфициенсот мора да дојде во директен контакт со микроорганизмот. Процесот опфаќа негово прилепување кон микроорганизмот, пенетрација и дејство врз одредени клеточни структури или други составни делови на микроорганизмот.
Во зависност од концентрацијата и условите на примена, дејството може да биде:
- гермистатско – спречување или ограничување на растот и размножувањето на микроорганизмите;
- гермицидно – уништување на микроорганизмите.
Затоа, употребата на премала концентрација може да резултира со недоволна ефикасност, додека неправилната примена на препаратот може да претставува непотребен ризик и трошок.
6. Концентрација и доза – што е разликата?
Два од основните параметри при употребата на секој дезинфициенс се концентрацијата и дозата.
Концентрација е количината, односно уделот на активната материја во подготвениот работен раствор. Најчесто се изразува како процент (%).
Доза е количината на дезинфициенс, односно работен раствор, која треба да се примени на одредена површина или во одреден волумен.
Правилното одредување на овие параметри е неопходно за да се постигне ефикасна дезинфекција без непотребна потрошувачка на препарат.
7. Начини на примена
Начинот на примена зависи од видот и големината на објектот, површината која се третира, видот на опремата и карактеристиките на избраниот препарат.
Најчесто се применуваат:
- прскање на површини;
- распрскување или оросување;
- запрашување, кога е предвидено со препаратот;
- задимување или замаглување, во соодветни услови;
- бришење и миење;
- потопување на опрема, прибор и инструменти.
При изборот на методот мора да се води сметка дезинфициенсот да ги покрие сите релевантни површини и да се обезбеди потребното време на контакт.
8. Дезинфекција на опремата
Сета опрема која може да се демонтира треба, кога е можно, да се отстрани пред започнување на процесот на чистење.
На овој начин се овозможува подобар пристап до сите површини, споеви, агли и тешко достапни места каде што може да се задржат органски материи и микроорганизми.
По чистењето и дезинфекцијата, опремата треба повторно да се постави само кога е целосно исчистена и соодветно третирана.
9. Хигиена на лицата што работат во објектот
Биосигурноста не се однесува само на објектите, животните и опремата. Луѓето се еден од значајните фактори во внесувањето и ширењето на патогени микроорганизми.
Затоа е потребно да се применуваат соодветни хигиенски мерки, вклучително:
- користење чиста и соодветна работна облека и обувки;
- редовно миење и дезинфекција на рацете;
- користење дезинфекциски бариери или средства за дезинфекција на обувки, каде што е предвидено;
- ограничување на непотребното движење на лица меѓу различни производни единици;
- почитување на утврдените правила за влез и излез од објектот.
10. Заштита на животната средина
При изборот и примената на дезинфициенсите мора да се земат предвид и мерките за заштита на животната средина.
Потребно е да се спречи неконтролирано истекување или испуштање на раствори во околината и да се почитуваат упатствата за безбедно користење, складирање и отстранување на препаратите.
Наш совет
Дезинфекцијата започнува со чистење!
Не заборавајте – ефикасната дезинфекција во свињарството не започнува со дезинфициенсот, туку со темелно чистење.
Исчистете темелно – отстранете ги органските материи, нечистотиите, храната и фекалиите.
Измијте и исушете – санитарното миење и целосното сушење се неопходни пред примената на дезинфициенсот.
Дезинфицирајте правилно – почитувајте ја препорачаната концентрација, количина и време на дејство на препаратот.
Применувајте го принципот „сè внатре – сè надвор“ за да го намалите ризикот од ширење на инфекциите меѓу производните групи.
Не заборавајте на луѓето и опремата – хигиената на работниците, обувките, облеката и опремата е составен дел од биосигурноста.
Чист објект + правилна дезинфекција = подобра биосигурност и поздрави свињи.
Заклучок
Ефикасната дезинфекција во свињарството не е само прскање со дезинфициенс. Таа претставува систем на меѓусебно поврзани мерки кои започнуваат со отстранување на органските материи и механичко чистење, продолжуваат со санитарно миење и сушење, а потоа со правилно избрана и спроведена физичка или хемиска дезинфекција.
Особено значење има почитувањето на принципот „сè внатре – сè надвор“, правилното ракување со опремата, контролата на концентрацијата и дозата на дезинфициенсот, доволното време на дејство и примената на хигиенски мерки од страна на лицата кои работат во објектот.
Само со доследна примена на сите овие мерки може да се постигне високо ниво на биосигурност, да се намали ризикот од внесување и ширење на заразни заболувања и да се создадат подобри услови за здраво и продуктивно свињарско производство.
