Правилниот избор на систем за одржување на почвата има директно влијание врз растот, развојот и родноста на овошните насади. Оваа агротехничка мерка е особено значајна во првите години по подигнувањето на овоштарникот, кога растенијата се најчувствителни и најподложни на конкуренција од плевели.
Трајна обработка на почвата
Кај младите насади најчесто се применува трајна обработка на почвата, која подразбира редовно фрезирање и одржување на почвата без плевели (угар). Во овој период е од суштинско значење континуирано отстранување на плевелите, бидејќи тие претставуваат сериозна конкуренција за вода и хранливи материи. Нивното присуство може значително да го забави растот и развојот на младите овошки.
Природно и контролирано затревување
Природното затревување, односно формирање на спонтана тревна покривка, се смета за помалку поволна опција. Во вакви услови, плевелната вегетација троши значителни количини вода и хранливи материи, што може да доведе до слаб раст, намалено формирање на плодови и појава на ситни плодови. Воедно, ваквиот систем бара засилена и почеста прихрана.
Од друга страна, во современите интензивни овоштарници сè почесто се применува контролирано (планско) затревување на меѓуредниот простор со детелинско-тревни смеси. Овој пристап нуди бројни предности:
- редовното косење и оставање на тревата на површината придонесува за збогатување на почвата со органска материја
- се подобрува структурата на почвата
- се намалува нејзиното набивање
- се овозможува полесен пристап за механизација по врнежи, благодарение на подобрената апсорпција на вода
Мулчирање и хербициден појас
Мулчирањето претставува важна агротехничка мерка за зачувување на влагата, намалување на појавата на плевели и подобрување на плодноста на почвата. Може да се изведува со органски или неоргански материјали, а најчесто се применува кога тревата достигнува висина од околу 15 cm.
Оваа практика има и дополнителна улога во подобрување на опрашувањето. Со намалување на присуството на цветови во меѓуредниот простор, се насочуваат опрашувачите кон цветовите на овошките, што позитивно влијае врз приносот.
Во комбинација со мулчирањето, често се формира и хербициден појас во редот на овошките. Неговата цел е да се елиминира конкуренцијата во непосредна близина на растенијата и да се обезбедат оптимални услови за апсорпција на вода и хранливи материи. Покрај хемиските методи, можно е користење и механички решенија – специјализирани машини кои овозможуваат обработка на почвата околу стеблата без нивно оштетување.
Одгледување поткултури во овоштарник
Одредени системи на одржување на почвата вклучуваат и одгледување меѓукултури (консоцијација), односно комбинирање на различни растителни видови во рамките на овоштарникот. Иако ова може да има одредени придобивки, практичната примена е ограничена.
Меѓукултурите може да го отежнат движењето на механизацијата и изведувањето на агротехничките мерки, како што се заштита и третмани. Дополнително, тие исто така трошат вода и хранливи материи, создавајќи конкуренција за овошките.
Изборот на соодветен систем за одржување на почвата зависи од типот на производство, староста на насадот и производствените цели. Најдобри резултати се постигнуваат со правилна комбинација на агротехнички мерки, кои обезбедуваат оптимални услови за раст, развој и висок принос на овошните култури.
Правилното одржување на почвата е клучно за здрав раст и стабилен принос во овоштарникот. Во младите насади се препорачува редовна обработка и контрола на плевелите, додека кај развиените насади најдобри резултати дава комбинација од планско затревување меѓу редови и чист појас во редот.
